Yapay Zekâ Mankenle Reklam Yasak mı? E-ticaret İçin 2026 Kuralı
Reklam Mevzuatı6 dk okuma
Yapay zekâ mankenle reklam yasak değil, ama 1 Ağustos 2026'dan beri insan gibi görünen dijital karakter açıkça belirtilmeli; gerçek kişinin sahte tavsiyesi yasak.
Hayır, yapay zekâ ile üretilmiş mankenle reklam yapmak tek başına yasak değil. Ama 1 Ağustos 2026'dan beri iki kural var: Yapay zekâ kullanımı müşterinin satın alma kararını önemli ölçüde etkileyebilecekse ya da insandan ayırt edilemeyen bir dijital karakter kullanılıyorsa bu açıkça belirtilmeli; gerçek bir kişinin yapay zekâ kopyasını ürünü kullanmış ya da tavsiye ediyormuş gibi göstermek ise yasak.
Bu iki kural Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'ne 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'deki değişiklikle eklendi. Bu yazı hukuki görüş değildir; e-ticaret markasının ürün sayfası, sosyal medya gönderisi ve reklam görselleri için madde metnini uygulamaya çeviriyor.
Yönetmelik yapay zekâ hakkında tam olarak ne diyor?
Değişiklikle yönetmeliğe yapay zekâyı doğrudan anan iki fıkra girdi:
- 18. madde, 8. fıkra: Reklamlarda, tüketicilerin bir mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zekâ ya da başka bir yazılım kullanılıyorsa veya yapay zekâ ile oluşturulmuş, insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer veriliyorsa, bu durum açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilir.
- 27. madde, 12. fıkra: Gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı biçimde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği, kullandığı ya da tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar yapılamaz.
Değişiklik yönetmeliğinin 15. maddesine göre bu hükümler 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Yani bugün yayında olan kampanyalar için de geçerli.
Her yapay zekâ görseline etiket koymak zorunlu mu?
Metin bunu açıkça söylemiyor. 18/8, açıklama yükümlülüğünü iki duruma bağlıyor: yapay zekânın tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek biçimde kullanılması ya da insandan ayırt edilemeyen dijital karakter kullanılması. Bir kategori sayfasındaki soyut arka plan dokusu ile ürünü giymiş, gerçek insandan ayırt edilemeyen bir manken aynı şey değil.
Kesin bir sınır çizmek bu aşamada mümkün değil; Reklam Kurulu'nun bu fıkra üzerine yayımlanmış kararları birikince tablo netleşecek. Pratik yaklaşımımız şu: Görselde insan gibi görünen bir figür varsa ya da görsel ürünün nasıl durduğunu, nasıl oturduğunu, nasıl göründüğünü anlatıyorsa açıklama ekleyin. Açıklama eklemenin bir maliyeti yok; eksik açıklamanın riski ise doğrudan reklam verene ait.
Yapay zekâ manken hangi durumlarda sorun çıkarır?
| Kullanım | Değerlendirme |
|---|---|
| Ürünü giymiş, gerçek insandan ayırt edilemeyen yapay zekâ manken | 18/8 kapsamında: açıklama ekleyin |
| Ünlü ya da bilinen bir kişiye benzetilmiş yapay zekâ figürü ürünü kullanıyor | 27/12 riski: kullanmayın |
| Markanın gerçek çalışanının yapay zekâ kopyası "ben de kullanıyorum" diyor, ama kişi ürünü kullanmadı | 27/12 kapsamında: yapmayın |
| Yapay zekâ ile değiştirilmiş kumaş rengi, gerçek ürün o renkte yok | Yanıltıcı reklam riski: yapmayın |
| Yapay zekâ ile üretilmiş dekor, ürün gerçek fotoğraf | Ürün bilgisi değişmiyorsa düşük risk; şüphede açıklama ekleyin |
| Yapay zekâ ile yazılmış ürün açıklaması | Bilgiler doğruysa 18/8 açısından açıklama şartı metinde net değil |
Tablodaki son satırlar metnin yorumudur; kesin hüküm değildir. Ürünün rengi, dokusu, kalıbı gibi satın alma kararını belirleyen özellikleri gerçeğinden farklı gösteren her görsel, yapay zekâ ile üretilmiş olsun olmasın, ayrıca yanıltıcı reklam riski taşır.
Açıklama nasıl yazılmalı?
Yönetmelik belirli bir kalıp vermiyor; yalnızca açıklamanın "açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir" olmasını istiyor. Bu üç kelimeyi uygulamaya çevirdiğimizde:
- Görselin üzerinde ya da hemen altında olsun. Ürün açıklamasının en sonuna, "devamını oku" bağlantısının arkasına saklanan bir not ayırt edilebilir sayılmayabilir.
- Türkçe ve sade olsun. "AI generated" yerine "Bu görseldeki model yapay zekâ ile oluşturulmuştur." gibi bir cümle müşterinin anlayacağı dildir.
- Her görselde olsun. Carousel gönderide yalnızca ilk karede yazan not, sonraki karelere geçen kişiye ulaşmaz.
- Okunur olsun. Zemin rengine gömülen, çok küçük puntolu bir yazı amacına ulaşmaz.
Örnek açıklama metinleri
- Ürün sayfası, görselin altında: "Bu görseldeki model yapay zekâ ile oluşturulmuştur. Ürün fotoğrafları gerçek üründür."
- Instagram gönderisi, görselin üzerinde küçük bir şerit: "Yapay zekâ ile oluşturulmuş model"
- Reklam videosu, ilk saniyelerde ekranda: "Bu videodaki karakter yapay zekâ ile oluşturulmuştur."
Sosyal medya platformlarının kendi yapay zekâ etiketleri de var; bu etiketlerin nasıl çalıştığı ve hangi içeriğe otomatik eklendiği platform tarafından sık değiştiriliyor. Platformun güncel kuralını kontrol edin ve platform etiketini, yönetmeliğin istediği açıklamanın yerine geçen bir şey olarak görmeyin.
Gerçek kişinin dijital kopyası neden ayrı bir risk?
27/12, yapay zekâ ile üretilmiş bir figürün değil, gerçek bir kişinin dijital kopyasının yanlış izlenim vermesini yasaklıyor. E-ticarette bu üç biçimde karşımıza çıkabiliyor:
- Bir içerik üreticisinin eski videolarından eğitilmiş bir modelle, kişinin hiç denemediği yeni ürünü "kullanıyormuş" gibi gösteren video.
- Marka kurucusunun ya da bir çalışanın yapay zekâ kopyasıyla hazırlanmış, kişinin aslında kullanmadığı ürün için tavsiye içeren reklam.
- Tanınmış bir kişiye çok benzeyen yüzle hazırlanmış "müşteri yorumu" videosu.
Kişi ürünü gerçekten kullanıyor ve kendi kopyasının kullanılmasına izin veriyorsa durum farklı değerlendirilebilir; madde "gerçeğe aykırı" izlenimi yasaklıyor. Yine de bu durumda da 18/8'deki açıklama ilkesi geçerli. Bir kişinin görüntüsünün ya da sesinin izinsiz kullanılması ayrıca kişilik hakları ve kişisel veriler açısından ayrı bir hukuki risk taşır; böyle bir projeye başlamadan önce hukuk danışmanınıza sorun.
Yapay zekâ manken ne zaman mantıklı, ne zaman gerçek çekim?
Kural açısından ikisi de mümkün; karar daha çok ürünün türüne ve müşterinin neye bakarak satın aldığına bağlı. Gözlemimiz şu yönde:
- Kalıp, düşüş ve kumaş hareketinin önemli olduğu ürünlerde (elbise, pantolon, dış giyim) müşteri ürünün bedende nasıl durduğunu görmek istiyor. Burada gerçek ürünün gerçek bir kişi üzerindeki fotoğrafı, iade riskini de azaltan daha güvenli bir seçenek.
- Aksesuar, çanta, ev tekstili gibi ürünlerde yapay zekâ ile üretilmiş sahne ya da figür, gerçek ürün fotoğrafının yanında destekleyici görsel olarak kullanılabilir.
- Kampanya ve marka görsellerinde (sezon açılışı, indirim duyurusu) yapay zekâ ile üretilmiş atmosfer görselleri kullanılabilir; insan figürü varsa açıklama yine gerekli.
Hangisini seçerseniz seçin, ürün sayfasında en az bir gerçek ürün fotoğrafı bulundurmak, müşterinin aldığı ürünle gördüğü görsel arasındaki farkı azaltır ve yanıltıcı reklam şikâyeti riskini düşürür.
Yayındaki kampanyaları nasıl gözden geçirmeli?
1 Ağustos 2026'dan önce hazırlanmış ama hâlâ yayında olan görseller de bu kurallara tabi. Kısa bir tarama için şu sırayı öneriyoruz:
- Ürün sayfalarında, sosyal medya profilinde ve aktif reklamlarda yapay zekâ ile üretilmiş insan figürü bulunan görselleri listeleyin.
- Her birinde açıklama olup olmadığını ve açıklamanın görselin yanında görünüp görünmediğini işaretleyin.
- Gerçek bir kişiye ait yüz, ses ya da isim kullanılan içerikleri ayırın ve izin belgelerini kontrol edin.
- Ürün özelliğini gerçeğinden farklı gösteren görselleri yayından kaldırın ya da gerçek fotoğrafla değiştirin.
Influencer ve UGC içeriklerinde ne değişiyor?
Aynı değişiklik, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlar için 23/A maddesini de getirdi. Bir içerik üreticisi markanız için yapay zekâ ile üretilmiş bir video paylaşıyorsa iki yükümlülük üst üste biner: Paylaşımda "Reklam" ya da "Tanıtım" ifadesi ve marka adı yer almalı (23/A), içerikteki yapay zekâ kullanımı da açıkça belirtilmeli (18/8). 23/A'nın ayrıntılarını ücretsiz konaklamada reklam ibaresi yazımızda madde madde anlattık.
UGC üreticileriyle çalışırken briefe şu iki satırı eklemek işinizi kolaylaştırır: "Videoda yapay zekâ ile üretilmiş kişi, ses ya da sahne kullanılacaksa önceden bildirin" ve "Ürünü gerçekten kullanmadan kullanıyormuş gibi gösteren içerik üretmeyin". Gerçek kişilerle, ürünü gerçekten deneyerek üretilen içerik süreçlerini influencer ve UGC hizmetlerimiz sayfasında görebilirsiniz.
Yayından önce kontrol listesi
- Görselde insan gibi görünen yapay zekâ figürü var mı? Varsa açıklama görselin üzerinde ya da hemen altında mı?
- Görsel ürünün rengini, dokusunu, kalıbını ya da ölçüsünü gerçeğinden farklı gösteriyor mu?
- Gerçek bir kişinin yüzü, sesi ya da adı yapay zekâ ile kullanıldı mı? Kişinin yazılı izni var mı, ürünü gerçekten kullandı mı?
- Tanınmış birine benzeyen bir yüz kullanıldı mı?
- Carousel ya da video serisinde açıklama her parçada var mı?
- İçerik üreticisi paylaşımıysa "Reklam" ya da "Tanıtım" ifadesi ve marka adı ilk bakışta görünüyor mu?
- Platformun kendi yapay zekâ etiketi gerekiyorsa işaretlendi mi?
Yapın ve yapmayın
| Yapın | Yapmayın |
|---|---|
| Yapay zekâ mankeni açıkça belirtin | Açıklamayı ürün metninin dibine saklamayın |
| Ürünü gerçek fotoğrafıyla da gösterin | Ürünün rengini ya da kalıbını yapay zekâ ile değiştirmeyin |
| Gerçek kişiyle çalışıyorsanız ürünü denemesini sağlayın | Birinin dijital kopyasıyla sahte tavsiye üretmeyin |
| Briefe yapay zekâ kullanım şartını yazın | Ünlü birine benzeyen yüz üretmeyin |
Ajans Paralaks, e-ticaret markalarının ürün görsellerini, reklam kreatiflerini ve içerik üreticisi paylaşımlarını yayına almadan önce bu kurallara göre kontrol ediyor. Yapay zekâ ile üretilecek içerikte açıklamanın nereye ve nasıl konacağını, gerçek kişiyle çalışılacak işlerde de çekim sürecini birlikte planlıyoruz.